Gartner’ın 2031’e Kadar Veri, Analitik ve Yapay Zekâ Öngörülerine Araştırmacı Bir Bakış
Gartner’ın “Over 100 Data, Analytics and AI Predictions Through 2031” raporu, yapay zekânın artık bir teknoloji başlığı değil, kurumsal hayatın tamamını yeniden şekillendiren bir altyapı meselesi hâline geldiğini net biçimde ortaya koyuyor. Ancak raporun asıl önemi, “her şey değişecek” iddiasında değil; ne hızda, hangi bedellerle ve kimler için değişeceği sorularında yatıyor. Bu yazıda raporu bir vizyon belgesi gibi değil, varsayımlar, riskler ve yapısal kırılmalar seti olarak ele alıyorum.
Yapay Zekâ Olmadan Olmaz, Ama Hazır Olmadan da Olmuyor
Raporun omurgası çok net:
AI-ready data yoksa, AI başarısı da yok.
Gartner’a göre 2025 itibarıyla yapay zekâ artık CEO seviyesinde görünürlük kazanmış durumda. Ancak bu görünürlük, verinin yönetişimi, kalitesi ve organizasyonel sahipliği çözülmeden ilerlemiyor. Özellikle CDAO rolü burada kritik bir eşikte duruyor:
- 2027’ye kadar AI stratejisinde merkezi rol alamayan CDAO’ların %75’i C-level pozisyonunu kaybedecek.
- AI okuryazarlığına yatırım yapan şirketler, finansal performansta %20 daha iyi sonuçlar elde edecek.
Bu, yapay zekânın teknik bir “IT projesi” olmaktan çıktığını; kurumsal güç dengelerini yeniden tanımlayan bir alan hâline geldiğini gösteriyor.
Raporun belki de en çarpıcı iddialarından biri şu:
2028’e kadar mevcut dashboard’ların %60’ı yerini GenAI destekli anlatılara ve görselleştirmelere bırakacak.
Bu ne anlama geliyor?
- Analitik artık “gösterme” değil, yorumlama işi.
- Karar alma süreçleri, veri okuryazarlığı yüksek birkaç kişinin tekelinden çıkıyor.
- Ancak bu demokratikleşme aynı zamanda yeni bir risk doğuruyor: Yanlış ama ikna edici anlatılar.
Gartner’ın “AI fatigue” uyarısı burada önemli. 2027’ye gelindiğinde D&A liderlerinin %80’i, AI projeleri için beklentileri yeniden tanımlamak zorunda kalacak. Yani ilk dalga heyecan, yerini ölçme, budama ve vazgeçme evresine bırakacak.
Rapor, devasa LLM’ler yerine küçük, görev odaklı modellerin hızla yaygınlaşacağını söylüyor. 2027 itibarıyla bu modellerin kullanım hacmi, genel amaçlı modellerin üç katına çıkacak.
Bu eğilim şunu işaret ediyor:
- Kurumlar “zeka satın almıyor”, işe yarayan otomasyon satın alıyor.
- Özelleştirilmiş modeller, maliyet ve güvenlik açısından daha yönetilebilir.
- AI mühendisliği, veri biliminden daha baskın bir rol hâline geliyor.
Bu nedenle Gartner, 2027’ye kadar AI mühendisliği pozisyonlarının veri bilimci pozisyonlarını üçe katlayacağını öngörüyor.
Raporun güvenlik bölümü özellikle karamsar ama gerçekçi:
- 2028’e kadar kurumsal ihlallerin %25’i AI ajanlarının kötüye kullanımından kaynaklanacak.
- 2027’ye kadar AI kaynaklı veri ihlallerinin %40’ı sınır ötesi yanlış kullanımlardan doğacak.
- En az bir büyük GenAI platformu, veri güvenliği gerekçesiyle bir ülkede yasaklanacak.
Buradaki temel problem şu:
Mevcut güvenlik modelleri, insan dışı aktörler için tasarlanmadı.
Gartner bu yüzden veri güvenliğinin odağının yapılandırılmış veriden, yapılandırılmamış veriye kayacağını vurguluyor. Yani artık asıl risk; e-postalar, dokümanlar, prompt’lar ve konuşmalar.
2030’a doğru raporun çizdiği tablo net:
- Yeni işe başlayanların %40’ı ilk eğitimini bir yapay zekâdan alacak.
- İş kararlarının en az üçte biri yarı otonom veya otonom sistemlerle verilecek.
- Birçok rolde insan ve yapay zekâ tek bir pozisyonu paylaşacak.
Bu, verimlilik artışı kadar ciddi bir beceri erozyonu riskini de beraberinde getiriyor. Gartner, 2030’a kadar işletmelerin yarısının geri döndürülemez yetkinlik açıkları yaşayacağını söylüyor.
Yani yapay zekâ işleri yok etmiyor belki, ama insanı işin içinden yavaş yavaş çekiyor.
Gartner raporu, teknoloji açısından iyimser; organizasyonlar açısından ise temkinli. Asıl mesaj şu:
Yapay zekâ bir sıçrama tahtası olabilir.
Ama veri yönetişimi, organizasyonel sahiplik ve gerçekçi beklentiler yoksa, aynı hızla bir bataklığa da dönüşebilir.
2031’e giden yol; daha az “vizyon”, daha çok disiplin, daha az “her şeyi yapalım”, daha çok ne işe yarıyor sorusundan geçiyor.
Yapay zekâ çağı başladı.
Ama kazananlar, en hızlı koşanlar değil; en iyi düşünenler olacak.
