Türkiye Perakendesi Büyüyor Ama Kimse Kazanmıyor: Talep Var, Kârlılık Yok

Türkiye perakende sektörü rakamsal olarak rekorlar kırıyor; e-ticaret büyüyor, tüketim canlı. Peki neden perakendeciler nefes alamıyor? TÜSİAD’ın Türkiye Perakende Pazar Değerlendirmesi raporu, yüksek talebin arkasındaki kârlılık baskısını, zayıflayan sadakati ve sürdürülemez büyüme modelini tüm çıplaklığıyla ortaya koyuyor.

TÜSİAD Türkiye Perakende Pazar Değerlendirmesi Raporu Ne Söylüyor?

Türkiye perakende sektörü rakamsal olarak hâlâ güçlü. Ancak bu güç, eskisi kadar rahat bir zemine basmıyor. TÜSİAD’ın yayımladığı Türkiye Perakende Pazar Değerlendirmesi raporu, büyüyen bir pazarın aynı anda nasıl daha kırılgan hâle geldiğini net biçimde ortaya koyuyor. Yüksek talep, dijitalleşme ve genç nüfus avantajı bir yanda; kârlılık baskısı, maliyet artışları ve zayıflayan sadakat öte yanda.

Bu yazıda raporun öne çıkan bulgularını, perakendeciler ve markalar için ne anlama geldiğini birlikte ele alıyoruz.

Perakendenin Ekonomideki Ağırlığı: Büyük Ama Yorulmuş

Türkiye’de perakende ekosistemi, gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık %24’ünü oluşturuyor. Bu oran, AB ortalamasının belirgin biçimde üzerinde. Yani Türkiye ekonomisi hâlâ güçlü biçimde tüketime dayanıyor. Ancak bu tablo aynı zamanda perakendecilerin makro dalgalanmalara daha açık hâle gelmesi anlamına geliyor.

Rapor, son yıllarda sektörde kârlılık baskılarının kalıcılaştığını vurguluyor. Artan girdi maliyetleri, iş gücü giderleri ve lojistik harcamalar; fiyatlara sınırsız yansıtılamıyor. Çünkü tüketici tarafında sabır da bütçe de sınırlı.

Yeni Nesil Tüketici: Daha Temkinli, Daha Şüpheci

Rapora göre Türkiye’de tüketici davranışı belirgin biçimde değişmiş durumda:

Fiyat hassasiyeti artıyor
Marka sadakati zayıflıyor
“İhtiyaç” ile “istek” arasındaki çizgi daha net çekiliyor

Tüketici artık daha planlı, daha minimal ve daha rasyonel. Kampanya var diye alışveriş yapan kitle küçülüyor. Değer algısı; fiyat, kalite, erişilebilirlik ve güven başlıklarının toplamı üzerinden kuruluyor.

Özellikle genç tüketiciler için sürdürülebilirlik, şeffaflık ve anlamlı marka söylemi önemli. Ancak raporun altını çizdiği kritik bir risk var: Sürdürülebilirlik iddiaları kanıtlanamazsa, marka güveni çok hızlı eriyor.

E-Ticaret Büyüdü, Olgunlaştı ve Yavaşladı

Türkiye e-ticaret pazarı son 5 yılda neredeyse patlama yaşadı. Hacim 136 milyar TL’den 3 trilyon TL’ye çıktı. Ancak rapor, bu hızlı büyümenin artık bir doygunluk aşamasına girdiğini söylüyor.

E-ticaretin toplam ticaretteki payı %19
Tüketici tarafında online penetrasyon %56
Büyük şehirlerde yeni kullanıcı kazanımı sınırlı

Bu ne demek?

Artık mesele “online olmak” değil. Mesele kârlı, sürdürülebilir ve entegre olmak.

Kanal Sınırları Silindi: Omnichannel Mecburiyet

Rapora göre tüketici gözünde online ve offline artık rakip değil. Alışveriş yolculuğu parçalı:

Ürün mağazada görülüyor
Fiyat online kontrol ediliyor
Satın alma farklı bir kanalda gerçekleşiyor

Bu nedenle çok kanallı yapı bir “tercih” değil, operasyonel bir zorunluluk. Fiziksel mağaza, deneyim alanına; online kanal ise hız ve karşılaştırma merkezine dönüşüyor.

Tedarik Zinciri: Hız mı, Dayanıklılık mı?

Küresel krizler, jeopolitik riskler ve artan maliyetler tedarik zincirlerini kırılgan hâle getirdi. Rapora göre perakendeciler artık:

Dikey entegrasyon
AI destekli talep ve stok yönetimi
Kaynak çeşitlendirme

gibi stratejilere yönelmek zorunda. Özellikle gıda perakendesinde tedarik güvenliği, fiyat rekabetinin önüne geçmeye başlıyor.

İş Gücü: Genç Ama Sürdürülemez

Perakende, Türkiye’de toplam istihdamın yaklaşık %19’unu oluşturuyor. Kadın ve genç istihdamı yüksek. Ancak rapor, sektörde ciddi bir yapısal sorun olduğuna işaret ediyor:

İş gücü maliyetleri hızla artıyor
Dijital yetkinlik açığı büyüyor
Esnek çalışma modelleri mevzuatla sınırlı

Perakendenin “geçici iş” algısından çıkıp gerçek bir kariyer alanı olarak konumlanması gerektiği vurgulanıyor. Aksi hâlde yetenek kaybı kalıcı hâle gelecek.

Büyüme Var, Konfor Yok

TÜSİAD raporu net bir mesaj veriyor:

Türkiye perakendesi büyümeye devam ediyor ama eski reflekslerle ayakta kalması mümkün değil.

Önümüzdeki dönemde kazananlar: