Sosyal Medya Gençleri Gerçekten Depresyona mı Sürüklüyor? Yeni Araştırma Bildiğimiz Hikâyeyi Sarsıyor

Son yıllarda gençlerin artan kaygı, depresyon ve yalnızlık duygularının en büyük sorumlusu olarak sosyal medya gösterildi.

TikTok.

Instagram.

Snapchat.

Video oyunları.

Kamuoyundaki genel anlatı oldukça net:

Ekran süresi artıyor, ruh sağlığı bozuluyor.

Fakat bilimsel veriler her zaman bu kadar basit konuşmuyor.

Journal of Public Health'te yayımlanan ve İngiltere'de 25.629 ergeni üç yıl boyunca takip eden kapsamlı araştırma, sosyal medya kullanımı, oyun oynama sıklığı ve içselleştirilmiş psikolojik belirtiler (anksiyete, depresyon vb.) arasındaki ilişkiyi inceledi. Araştırmanın en dikkat çekici sonucu ise oldukça netti:

Sosyal medya kullanımının veya oyun oynama sıklığının gelecekteki ruh sağlığı problemlerini doğrudan tetiklediğine dair anlamlı bir kanıt bulunamadı.

Bu alandaki tartışmaların büyük kısmı aynı metodolojik tuzağa düşüyor.

Eğer daha fazla sosyal medya kullanan gençlerde daha fazla depresyon görülüyorsa, çoğu kişi şu sonuca atlıyor:

Sosyal medya depresyona neden oluyor.

Oysa bunun tam tersi de mümkün.

Depresif hisseden bir genç daha fazla sosyal medyada vakit geçiriyor olabilir.

Araştırmanın güçlü yanı tam burada ortaya çıkıyor.

Araştırmacılar sadece gruplar arasındaki farklara değil, aynı bireyin yıllar içindeki değişimine baktılar. Böylece "kim daha fazla sosyal medya kullanıyor?" sorusundan çok daha önemli olan şu soruya odaklandılar:

Bir gencin sosyal medya kullanımı arttığında, sonraki dönemde ruh sağlığı gerçekten kötüleşiyor mu?

Yanıt büyük ölçüde:

Hayır.

Araştırmada hem kız hem erkek öğrenciler için sosyal medya kullanımının sonraki yıllardaki içselleştirilmiş belirtileri anlamlı biçimde açıklamadığı görüldü. Aynı şekilde oyun oynama sıklığı da gelecekteki ruh sağlığı sorunlarını öngöremedi.

Bu sonuç önemli.

Çünkü kamuoyunda hâkim olan anlatı çoğu zaman ekran süresi ile ruh sağlığı arasında doğrudan ve güçlü bir neden-sonuç ilişkisi olduğu varsayımına dayanıyor.

Araştırma ise bunun en azından uzun vadeli düzeyde desteklenmediğini gösteriyor.

Çalışmada birkaç dikkat çekici istisna da var.

Daha sık oyun oynayan kızların sonraki dönemde sosyal medya kullanımının azaldığı görüldü.

Bu durum ekran süresinin tek bir havuz olmadığını gösteriyor.

Belki de mesele "ekran karşısında geçirilen süre" değil, hangi dijital faaliyet için zaman ayrıldığı.

Kaygı ve depresyon belirtileri yüksek olan erkeklerin bir yıl sonra daha az oyun oynadığı bulundu.

Araştırmacılar bunun iki olası açıklamasını sunuyor:

• Depresyonun sevilen aktivitelerden uzaklaşmaya yol açması
• Ailelerin oyun süresini kısıtlaması

Yani burada görülen ilişki de "oyun oynama depresyon yaratıyor" şeklinde değil.

Tam tersine, ruhsal sıkıntı yaşayan gençlerin oyun davranışlarının değişmesi şeklinde okunabilir.

Araştırmanın en önemli katkısı şu olabilir:

Belki de yıllardır yanlış soruyu soruyoruz.

"Sosyal medya kaç saat kullanılıyor?" sorusu yerine:

• Nasıl kullanılıyor?
• Kim kullanıyor?
• Hangi amaçla kullanılıyor?
• Kullanım sonrasında nasıl hissediliyor?

sorularını sormamız gerekiyor.

Çünkü aynı platform bir genç için arkadaşlarla bağlantı kurma aracı olabilirken, başka bir genç için stres kaynağı olabilir.

Teknoloji çoğu zaman sebep değil, mevcut psikolojik durumun yansıdığı bir ortam olabilir.