Herkes Yapay Zekâ Kullanıyor, Kimse Tam Olarak Ne Yaptığını Bilmiyor

McKinsey’nin The State of AI in 2025 raporu ilk bakışta iyimser. Neredeyse herkes AI kullanıyor, AI ajanları konuşuluyor, inovasyon başlıkları havada uçuşuyor. Ama rapor dikkatle okunduğunda ortaya çıkan tablo şu: Yapay zekâ yaygın, ama etkisi hâlâ sığ.

Bu bir teknoloji raporu değil. Bu, kurumların neden dönüşemediğini anlatan bir yönetim raporu. 

Kullanım var, ölçek yok

Raporun en net bulgusu şaşırtıcı değil ama rahatsız edici:

Kuruluşların yüzde 88’i en az bir iş fonksiyonunda düzenli AI kullanıyor. Ama yalnızca yaklaşık üçte biri bunu kurum genelinde ölçekleyebilmiş durumda.

Yani:

• Pilot çok
• Deneme bol
• Kurumsal etki sınırlı

AI ajanları özelinde tablo daha da net:

Yüzde 62’si “deniyoruz” diyor, ama herhangi bir fonksiyonda gerçekten ölçekleyenlerin oranı yüzde 10’un altında. Ajanlar konuşuluyor, ama işin içine girince herkes temkinli.

Verimlilik var, EBIT yok

McKinsey burada beklenmedik derecede dürüst.

AI kullanımının kurum genelinde EBIT etkisi olduğunu söyleyenlerin oranı sadece yüzde 39. Üstelik çoğu için bu etki yüzde 5’in altında.

Buna karşın:

• inovasyon artıyor
• müşteri memnuniyeti yükseliyor
• rekabetçi farklılaşma algısı güçleniyor

Yani AI:

• bilanço kalemlerinde zayıf
• ama “hikâye anlatımında” güçlü

Asıl ekonomik farkı yaratanlar kim?

McKinsey’nin “high performers” dediği yüzde 6’lık azınlık. Bu gruptakiler:

• AI’yı sadece maliyet düşürme aracı olarak görmüyor
• büyüme ve dönüşüm hedefi koyuyor
• iş akışlarını gerçekten yeniden tasarlıyor

Kısacası: AI’dan para kazanmak isteyen, önce işi bozmayı göze alıyor.

Sorun teknoloji değil, cesaret

Bu raporun satır aralarında güçlü bir itiraf var:

Şirketlerin çoğu AI’yı hâlâ “yardımcı” olarak görüyor.

Oysa yüksek performanslı şirketler şunu yapıyor:

• “Human in the loop” mekanizmalarını kuruyor
• liderliği vitrine değil sürecin içine koyuyor
• riskleri saklamak yerine yönetiyor
• hata yapmayı sistemin parçası kabul ediyor

İlginç olan şu:

AI’da en başarılı olanlar, en çok risk yaşayanlar. Çünkü AI’yı kritik süreçlerde kullanıyorlar. Yani sorun yaşamamak, çoğu zaman AI’yı ciddiye almamak anlamına geliyor.

Bu noktada raporun felsefi kırılması net:

Yapay zekâ verimlilik aracı değil, kurumsal niyet testi.

İstihdam meselesi: Kimse emin değil

Rapor iş gücü konusunda özellikle muğlak.

Katılımcıların:

• yüzde 32’si istihdam azalacak diyor
• yüzde 43’ü “değişmez”
• yüzde 13’ü artar diyor

Bu belirsizlik bile başlı başına bir veri.

AI henüz iş gücünü dönüştürmedi, ama iş gücü beklentilerini bozdu.

Asıl resim

McKinsey’nin 2025 raporu şunu söylüyor:

Yapay zekâ artık teknik bir mesele değil, kurumsal bir karakter meselesi.

Herkes AI kullanıyor.

Azımsanmayacak bir kısmı bundan fayda görüyor.

Ama çok azı, gerçekten dönüşüyor.

Ve dönüşmeyenler için AI, pahalı bir oyuncak olmaya devam ediyor.

Raporun tamamı