Gelir Artıyor, Uçurum Kapanıyor mu? 2025 Gelir Dağılımı Tablosu Ne Söylüyor
Türkiye’de gelir dağılımına ilişkin 2025 verileri açıklandı. Rakamlar ilk bakışta “hafif bir iyileşme” mesajı veriyor. Ancak tabloyu biraz yakından incelediğimizde, gelir artışı ile gelir adaleti arasındaki mesafenin hâlâ ciddi biçimde korunduğu görülüyor.
Eşitsizlikte sınırlı geri çekilme
Gelir dağılımı eşitsizliğinin en temel göstergelerinden biri olan Gini katsayısı 2025 itibarıyla 0,410 seviyesine geriledi. Bu düşüş, teknik olarak gelir dağılımında olumlu bir yönde hareket anlamına geliyor. Aynı dönemde, en yüksek gelire sahip yüzde 20’lik kesimin toplam gelirden aldığı pay yaklaşık yüzde 48’e inerken, en düşük gelir grubundaki yüzde 20’nin payı yüzde 6,4’e yükseldi.
Bu tablo, gelir uçurumunun tamamen kapanmasa da bir miktar daraldığına işaret ediyor. Nitekim üst ve alt gelir grupları arasındaki farkı gösteren P80/P20 oranı 7,5 seviyesine gerilerken, en zengin yüzde 10 ile en yoksul yüzde 10 arasındaki farkı ölçen P90/P10 oranı 12,9 olarak hesaplandı.
Gelirin kaynağı değişiyor
Toplam gelir içinde en büyük pay, yüzde 49,7 ile maaş ve ücret gelirlerine ait. Bu oran, ücretli çalışanların ekonomideki ağırlığının arttığını gösteriyor. Buna karşılık, müteşebbis gelirlerinin payı gerileyerek yüzde 18,3’e indi. Dikkat çeken bir diğer unsur ise sosyal transferlerin payındaki artış. Sosyal transferler toplam gelirin yüzde 18,2’sini oluştururken, bunun büyük kısmı emekli, dul ve yetim aylıklarından geliyor.
Bu yapı, gelir dağılımındaki iyileşmenin piyasa dinamiklerinden çok kamu destekleriyle sağlandığını düşündürüyor.
Ortalama gelir yükseliyor ama his aynı değil
2025 itibarıyla hanehalklarının yıllık ortalama kullanılabilir geliri 662 bin TL’yi aşarken, kişi başına düşen ortalama yıllık gelir 332 bin 882 TL seviyesine ulaştı. Nominal olarak güçlü görünen bu artış, yüksek enflasyon ortamında hanelerin günlük yaşamına aynı ölçüde yansımıyor. Bu nedenle gelir artışı, toplumsal algıda beklenen rahatlamayı üretmekte zorlanıyor.
Bölgesel farklar derinleşiyor
Gelir dağılımındaki eşitsizlik yalnızca bireyler arasında değil, bölgeler arasında da belirgin. Kişi başına ortalama gelir Ankara’da 449 bin TL’nin üzerine çıkarken, İstanbul ve İzmir benzer seviyelerde takip ediyor. Buna karşılık Van-Muş-Bitlis-Hakkari bölgesinde kişi başına gelir 172 bin TL civarında kalıyor.
Gelir eşitsizliğinin görece düşük olduğu bölgeler arasında sanayi yoğunluğu yüksek iller öne çıkarken, İç Anadolu’daki TR71 bölgesi gelir uçurumunun en belirgin olduğu alanlardan biri olarak dikkat çekiyor.
Genel tablo: Temkinli iyimserlik
Ortaya çıkan veriler, Türkiye’de gelir seviyelerinin genel olarak yükseldiğini, gelir dağılımında ise sınırlı ama yönü doğru bir iyileşme olduğunu gösteriyor. Ancak gelirin hâlâ büyük ölçüde üst gelir gruplarında yoğunlaşması ve bölgesel farkların devam etmesi, eşitsizlik sorununun yapısal niteliğini koruduğunu ortaya koyuyor.
Kısacası, tablo “düzeldik” demiyor.
“Sabit kaldık ama biraz toparladık” diyor.
Kalıcı iyileşmenin olup olmayacağı ise bundan sonra izlenecek ekonomik ve sosyal politikaların performansına bağlı.
