Cambridge Sözlüğü yılın kelimesini açıkladı: Parasocial

Cambridge Sözlüğü, 2025 yılı için “Parasocial” (Parasosyal) kelimesini yılın sözcüğü olarak açıkladı. Gerçekte tanınmayan ünlülere ya da sosyal medya figürlerine hissedilen duygusal yakınlığı tanımlayan bu terim, sözlüğün açıklamasına göre bir kişinin ünlü bir simaya, bir kitap ya da film karakterine hatta bir yapay zeka aracına karşı geliştirdiği bağ hissini ifade ediyor.

Kavram ilk kez 1956 yılında Chicago Üniversitesi’nden Donald Horton ve Richard Wohl tarafından ortaya atıldı ve televizyon izleyicilerinin ekran karşısındaki kişiliklerle kurduğu tek yönlü ilişkileri tanımlamak için kullanıldı. Ancak 2025 yazında YouTube fenomeni IShowSpeed’in bir hayranını “numara 1 parasosyal” diyerek engellemesi, terimin Google aramalarında yeniden gündem olmasına yol açtı.

Cambridge Sözlüğü’nün Baş Editörü Colin McIntosh, parasosyal ilişkilerin uzun süre akademik çevrelerle sınırlı kaldığını ancak özellikle sosyal medyanın etkisiyle günümüzde çok daha yaygın hale geldiğini belirtiyor.

Parasosyal örnekleri dikkat çekti

Sözlük ekibi, kelimenin seçilmesinde etkili olan bazı örnekleri de paylaştı. Taylor Swift ve Amerikan futbolcusu sevgilisi Travis Kelce’nin nişanına yönelik yoğun ilgi bu ilişki türüne örnek olarak gösterilirken; Lily Allen’ın ayrılık temalı albümünün hayranlarında yarattığı merak ve kullanıcıların yapay zeka sohbet botlarına duyduğu duygusal bağlar da listeye dahil edildi. Ayrıca podcast yayıncılarının dinleyicilere bir arkadaşla sohbet ediyormuş gibi hitap etmesinin, dinleyicilerde samimi bir yakınlık duygusu yaratmasının da parasosyal ilişki örneklerinden biri olduğu vurgulandı.

Diğer aday kelimeler

2025 boyunca Cambridge Sözlüğü’nün radarına giren diğer sözcükler arasında; yapay zeka sohbet botlarının aşırı yapay ve yoğun iltifatlar kullanması anlamına gelen “sırlama” (glazing), nefesi bilinçli biçimde kontrol ederek zihinsel ve fiziksel faydalar elde etmeyi amaçlayan “breathwork” ve kişinin kendini iyi hissetmek için sahip olmadığı parayı harcama eğilimini ifade eden “felaket harcaması” (doom spending) bulunuyor.

Geçmiş yılların kelimeleri

Sözlük, 2023 yılında yapay zekanın gerçeğe dayanmayan bilgiler üretmesini tanımlayan “halüsinasyon” kelimesini yılın sözcüğü seçmişti. 2024’te ise, “bir şeyi başarmayı hayal etmenin o hedefin gerçekleşme olasılığını artıracağına inanmak” anlamındaki “manifest” kelimesi yılın kelimesi olmuştu.